Aardgasvrij in 2050 - een terugblik op ons Atelier


Aardgasvrij wonen, hoe bereidt u zich voor?

In 2050 is Nederland aardgasvrij. De overheid heeft besloten dat onze energievoorziening in 2050 volledig duurzaam moet zijn. Daarmee zetten wij een grote stap om te voldoen aan internationale, nationale en lokale klimaatdoelen. Belangrijk, want als Nederland lopen we op dit moment achterop. Aardgasvrij wonen is goed nieuws voor het milieu. Goed nieuws dus voor de generaties na ons. Maar ook goed nieuws voor de mensen die nu in Groningen wonen en te maken hebben met aardbevingen als gevolg van de gaswinning, maar ook goed nieuws omdat we straks minder afhankelijk zijn van aardgas uit het buitenland. Maar ook voor u. Een aardgasvrije woning betekent een goed geïsoleerde woning en een woning waar u (met de juiste maatregelen) comfortabel woont, terwijl u bespaart op uw maandelijkse vaste lasten.

Maar wat betekent aardgasvrij nu voor u als inwoner?

Heeft u een eigen woning, of huurt u? U zult niet op korte termijn over hoeven te stappen op alternatieve maatregelen. Wel zult u steeds vaker horen over de opgave die voor ons ligt en steeds meer nieuwbouw om u heen wordt aardgasvrij opgeleverd. Gaat u verbouwen, of verhuizen? Dan is dat natuurlijk wel een uitgelezen moment om uw huis voor te bereiden op de toekomst.

Wat kunt u nu al doen?

Maar ook als u nu niet direct overstapt op alternatieve maatregelen is het verstandig om wel al te starten met voorbereidingen. Want hoewel 2050 nog ver weg klinkt, is het dichterbij dan u denkt. Door nu al te starten met voorbereiden, wordt u over een aantal jaar niet verrast met hoge uitgaven. Belangrijk daarbij is dat u uw eigen woning ‘leert kennen’. Hoe is de staat van de isolering van uw woning? Een goed geïsoleerd huis heeft minder energie nodig om het te verwarmen. Kookt u al op inductie? Is uw verwarmingssysteem geschikt om uw woning te verwarmen met een lage temperatuur? U kunt al stappen zetten met het zelfstandig opwekken van duurzame energie, bijvoorbeeld via zonnepanelen. We zijn straks aangewezen op nieuwe manieren om onze huizen te verwarmen, te koken en te douchen. Veel maatregelen hebben zich al bewezen en zijn dus goed en direct toepasbaar, bijvoorbeeld maatregelen als warmtepompen, infraroodpanelen of zonneboilers. Op de website van het Duurzaam Bouwloket leest u uitgebreid over alle beschikbare individuele all-electric oplossingen.

Wie gaat dit betalen?

De verschillende oplossingen zijn momenteel nog duurder dan aardgas, maar het is natuurlijk niet de bedoeling dat u wordt geconfronteerd met hoge kosten. Toen we de overstap naar aardgas maakten in de jaren zestig was dit ook niet het geval. Net als toen, moeten we nu dus ook kijken naar slimme financieringsconstructies, zoals duurzaamheidsleningen met een zeer lage rente, waardoor investeringen via de energiebesparing in zeer korte tijd worden terugverdiend. Komende jaren zullen steeds meer van dit soort financieringsconstructies worden uitgerold. De gemeente informeert u daar uiteraard over.

Hoe bereidt de gemeente zich voor?

In de overgang naar een aardgasvrije toekomst heeft de gemeente een belangrijke rol. Een belangrijke stap daarbij zijn de afspraken die gemeenten met elkaar maakten om woningen, die sinds 1 februari 2018 worden gebouwd, op te leveren zonder aardgasaansluiting. Ook de inwerkingtreding van de wet Versnelde Energie Transitie (VET) op 1 juli 2018 is belangrijk. Deze wet stelt dat alle nieuwbouwwoningen, waarvoor vanaf die datum een bouwvergunning wordt aangevraagd, verplicht zonder aardgasaansluiting opgeleverd moeten worden. Maar niet alleen nieuwbouw is straks aardgasvrij. De overgang naar aardgasvrij wonen leidt tot ook tot veranderingen in de bestaande bouw. Helaas is op dit moment in veel gemeenten nog niet duidelijk waar en in welke wijken een bepaalde energievoorziening komt. Daarover zijn gemeenten druk in voorbereiding. De gemeente helpt bijvoorbeeld in het zoeken naar de juiste oplossing per wijk en betrekt bewoners bij keuzes. Om een woning of zelfs een hele wijk aardgasvrij te krijgen, is een aantal maatregelen beschikbaar waarbij de gemeente een belangrijke rol speelt. Een wijk kan worden aangesloten op een warmtenet, of gebruik maken van biogas of van warmte uit de bodem.

Een warmtenet is een systemen van buizen voor transport en distributie van warm water, waarmee we huizen en kantoren verwarmen. Deze regio kent veel industrie. Fabrieken, elektriciteitscentrales, havens en industrieterreinen produceren dag en nacht een uiterst waardevolle grondstof: restwarmte. Maar in plaats van daarmee iets nuttigs te doen, blazen ze het via hun schoorstenen zomaar de lucht in. Daarom zijn diverse marktpartijen met elkaar in gesprek om te komen tot een businesscase voor een warmtenet in de IJmond. Goed nieuws dus.

Ook werken gemeenten aan een route naar aardgasvrije wijken. Een planning waarin allerlei informatie is opgenomen zodat we als eerste de meest natuurlijke momenten kunnen uitkiezen om wijken te laten overstappen op duurzame energiebronnen. We denken dan aan een planning voor de komende 5 tot 10 jaar. Veel verder is op dit moment niet te overzien met alle opeenvolgende ontwikkelingen op het gebied van wet- en regelgeving, financieringsmogelijkheden en verwachte technische innovaties. Omgevingsdienst IJmond voert de regie voor de regio voor het opstellen van deze route naar aardgasvrij.

Samen of alleen?

Wilt u op de hoogte blijven van initiatieven in uw eigen gemeente? Bekijk dan www.odijmond.nl/aardgasvrij. Natuurlijk kunt u uw woning zelf aardgasvrij maken. U bent niet de eerste die dat doet. U kunt ook nog afwachten. Komende jaren zullen diverse innovaties en fiscale regelingen ondersteuning bieden. Via diverse sites krijgt u informatie op maat Voor u zijn www.duurzaambouwloket.nl en www.huizenaanpak.nl belangrijk. Het Duurzaam Bouwloket biedt u onafhankelijk advies, een overzicht van beschikbare subsidieregelingen en een uitgebreid stappenplan om over te stappen naar aardgasvrij. Met de Huizenaanpak zal de gemeente komende jaren huiseigenaren ondersteunen bij het isoleren van de eigen woning. Via www.hierverwarmt.nl leest u meer informatie over de opgave om Nederland in 2050 aardgasvrij te krijgen. HIER verwarmt ondersteunt bewoners, gemeenten en bedrijven. Bijvoorbeeld via een handige lijst met veel gestelde vragen, bewonerservaringen, oplossingen en stappenplannen.

Atelier Warmtetransitie

Omgevingsdienst IJmond en gemeente Haarlem organiseerden op maandag 2 oktober een atelier Warmtetransitie. Het atelier was gericht op ambtenaren en wethouders van de gemeenten Beverwijk, Bloemendaal, Haarlem, Haarlemmerliede & Spaarnwoude, Heemskerk, Heemstede, Uitgeest, Velsen en Zandvoort.

Met deze bijeenkomst zetten ambtenaren en wethouders de eerste stap om op regionale niveau naar een aardgasvrije omgeving te komen. Alleen door structureel met elkaar samen te gaan werken, kunnen we dat doel bereiken. Aan het eind van de bijeenkomst was er een eerste opzet van de regionale energiestrategie. Deze werd overhandigd aan vertegenwoordigers van de Provincie Noord-Holland.

Gemeenten gaan voor aardgasvrij

Alle nieuwbouwwoningen in de Metropoolregio Amsterdam (MRA) waarover het besluit tot bouwen na 1 februari 2018 plaatsvindt, worden opgeleverd zonder aardgasaansluiting. Dat staat in een intentieovereenkomst, die de gemeenten uit deze regio op 1 februari hebben onderstekend.

Deze overeenkomst beperkt zich niet alleen tot nieuwbouwplannen, waarover nog moet worden besloten. Hierin staat ook dat waar mogelijk eerder vastgestelde plannen alsnog worden beoordeeld op de haalbaarheid van een aardgasvrije oplevering. Alle gemeenten in het werkgebied van Omgevingsdienst IJmond hebben de intentieverklaring ondertekend.

Warmtenet IJmond

Warmte, afkomstig van Tata Steel, is kansrijk voor het verduurzamen van de gebouwde omgeving in de IJmond. De toepassing van deze warmte kan via een regionaal warmtenet een kleine 10.000 woningen verwarmen. Dit zou een schaalsprong betekenen voor de duurzame energievoorziening van de IJmond. Het Warmtenet IJmond draagt bij aan het overstappen van fossiele brandstoffen naar duurzame energiebronnen. Dit heet de Energietransitie.

Om die reden heeft de Stuurgroep Energietransitie IJmond (bestaande uit wethouders en ambtenaren uit drie IJmond-gemeenten en Omgevingsdienst IJmond) afvalverwerker HVC verzocht om samen met Alliander DGO een verkenning uit te voeren naar de realisatie van een warmtenet in de IJmond. Daarmee komen we een stap dichterbij het Warmtenet IJmond.

Warmtenetten zijn duurzaam alternatief voor aardgas

TNO en ECN Duurzaam hebben in opdracht van het programma Warmte en Koude in de Metropoolregio Amsterdam uitgezocht hoe duurzaam de warmtebronnen in de warmtenetten van de regio Amsterdam zijn. Naar aanleiding van dit onderzoek is een CO2-ladder voor de warmtebronnen ontwikkeld om afnemers van warmte inzicht te geven in het nut van warmtenetten. In alle gevallen is de CV-ketel thuis het minst duurzaam.

(bron: https://www.amsterdameconomicboard.com/)

Warmtenet IJmond

Ook de industriële warmte van Tata Steel, die gebruikt zou kunnen worden voor het verwarmen van woning in de IJmond is in deze ladder meegenomen. De conclusie onderschrijft het belang om hier in de IJmond daadwerkelijk een warmtenet te realiseren.