Houtkachel en open haard


Houtkachel of open haard: 8 manieren om minder rook-en geuroverlast te veroorzaken

Wanneer u in huis uw houtkachel, pelletkachel of open haard aansteekt, ontstaat er rook. Die rook bevat schadelijke stoffen, waaronder fijnstof. Deze schadelijke stoffen veroorzaken luchtvervuiling en kunnen schade aan de gezondheid van uzelf en anderen in uw omgeving opleveren. Ook wanneer u de rook niet meer ziet. Wilt u toch de houtkachel, pelletkachel of open haard aansteken? Met de tips hieronder kunt u de uitstoot van schadelijke stoffen beperken:

  1. Raadpleeg eerst de website Stookwijzer.nu. Laat de houtkachel, pelletkachel of open haard uit bij windstil of mistig weer. Op zulke dagen blijft de rook hangen en heeft u rondom het huis veel luchtvervuiling en rook- en geuroverlast. Check ook of er een stookalert van het RIVM afgegeven is, om na te gaan of het verstandig is uw kachel aan te steken.
  2. Stook alleen droog hout. Vochtig hout brandt niet goed en geeft extra veel rook en fijnstof. Zelf hout hakken? Droog het hout minstens 2 jaar. Het hout is droog als het gebarsten is of als de bast loslaat. Gebruik een vochtmeter om te meten of het hout een vochtigheidsgehalte tussen 15 en 20% heeft. En gebruik haardhout met het FSC- of PEFC-keurmerk. Dat garandeert dat het uit verantwoord beheerd bos komt.
  3. Stook geen geverfd of geïmpregneerd hout: bij verbranding komen zware metalen vrij. Het is daarom verboden om bewerkt hout te verbranden. Ook (spaan)plaat en laminaatvloeren horen níét in de houtkachel of open haard vanwege de lijm die erin zit. Stook ook geen papier en karton. Het geeft veel rook en vliegas en is daarom zelfs verboden als brandstof.
  4. Raadpleeg instructies: De manier van ontsteken van de kachel is van grote invloed op het beperken van (schadelijke) emissies in de opstartfase en kan per toestel verschillen. Volg daarom altijd de instructies bij de kachel of haard voor het vullen en aansteken van het vuur. Als instructies ontbreken, gebruik dan de Zwitserse methode om vuur aan te steken: plaats het hout kruislings op elkaar, van dikke blokken hout onderin naar dunne losse houtjes en aanmaakmateriaal bovenop. Maak het vuur van bovenaf aan en niet van onderop, zoals veel mensen doen. Lees hier het onderzoek van het RIVM naar deze methode.
  5. Laat de schoorsteen minstens één keer per jaar goed vegen. Dit is ook een stuk veiliger: u hebt dan minder kans op een schoorsteenbrand.
  6. Zorg voor volledige luchttoevoer. Het hout kan dan beter verbranden waardoor u minder schadelijke stoffen hebt (zoals kankerverwekkende koolwaterstoffen (PAK’s ) en koolmonoxide). Laat het vuur niet 'smoren'; het hout verbrandt dan niet volledig waardoor er extra veel schadelijke stoffen ontstaan. Ga bij de vakexpert (of handleiding) na wat de specifieke werkwijze is voor uw haard of kachel.
  7. Houd ventilatieroosters tijdens het stoken open (of zet een raampje open). Vooral bij oudere kachels is het belangrijk dat het vuur lucht kan aantrekken, zodat de rook via de schoorsteen kan worden afgevoerd en er geen schadelijke stoffen blijven hangen. Bij nieuwe kachels wordt vaak automatisch de lucht van buiten aangevoerd. Wordt het binnen te warm met de houtkachel aan? Stook dan met minder hout.
  8. Controleer regelmatig of u goed stookt: een goed vuur heeft gele, gelijkmatige vlammen en er komt bijna geen rook uit de schoorsteen. Oranje vlammen en donkere rook geven aan dat de verbranding niet goed is: zorg dan voor meer luchtaanvoer.

Naast bovenstaande tips is het belangrijk dat uw kachel past bij de ruimte en op de goede manier is aangesloten op het rookkanaal en schoorsteen.

Wist u dat

  • Ongeveer 1 op de 3 Nederlanders last heeft van houtstook? Dit gaat vooral over geuroverlast, irritaties van ogen en luchtwegen en het dicht moeten laten van ramen en ventilatieroosters.
  • Blootstelling aan houtrook directe klachten van de luchtwegen kan geven zoals hoesten en benauwdheid? Daarnaast zijn er aanwijzingen dat blootstelling aan houtrook leidt tot meer (ziekenhuisopnamen voor) hart- en vaataandoeningen.
  • Rook via ramen en ventilatieroosters bij de buren kan binnendringen?

Zorg voor een kachel met de juiste grootte voor uw huis

Bij een te grote kachel wordt het al snel te warm tijdens het stoken. Gaat u het vuur ‘smoren’, dan komen er meer schadelijke stoffen vrij. Op internet zijn verschillende sites te vinden met een rekentool of een grafiek waarmee u kunt berekenen welk formaat kachel past bij uw huis. Een specialist kan advies op maat geven voor uw situatie.

Stem het rookkanaal en schoorsteen af

Laat het rookkanaal en de schoorsteen goed afstemmen op uw haard of kachel door een installateur. U voorkomt hiermee schoorsteenbrand. Door een te kort rookkanaal of een regenkap op het rookkanaal, kan de rook zich niet goed verspreiden. Hierdoor heeft u rondom uw huis luchtvervuiling en rook- en geuroverlast.

Wilt u meer informatie over de gevolgen van hout stoken voor het milieu en de gezondheid van uzelf en uw omgeving? Check dan de website van voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal.

Houtkachel en veiligheid

Open houtkachels en haarden gebruiken lucht uit de kamer waar ze staan. Ook als er glas of een deurtje voor de vlammen zit. Ze hebben geen aparte aanvoerpijp voor lucht. Als er niet genoeg verse lucht de kamer in komt (bijvoorbeeld omdat het raam of ventilatierooster dicht is), ontstaat er onderdruk. Verbrandingsgassen gaan dan niet via de schoorsteen naar buiten, maar komen de kamer in. In die verbrandingsgassen zitten veel schadelijke stoffen. Daarom is het écht nodig om een raam of ventilatierooster open te zetten: een houtkachel gebruikt bijvoorbeeld 250 m3 lucht per uur!

Gesloten kachel is veiliger en zuiniger

Gesloten houtkachels hebben een extra pijp naar buiten om de lucht voor het vuur aan te voeren. Daardoor zijn ze veiliger en hebben ze een hoger rendement dan open kachels. Pelletkachels hebben net als gesloten houtkachels een extra pijp voor de luchtaanvoer, maar het rendement van de kachel is hoger en ze veroorzaken minder fijnstof. Pelletkachels werken automatisch en hebben daardoor een betere verbranding. Uit metingen blijkt dat pelletkachels die aan de normen voldoen, per branduur 70 tot 95 procent schoner zijn dan oudere houtkachels.

Let op koolmonoxide

Let er bij alle kachels op dat er geen koolmonoxide (CO) vrijkomt. Koolmonoxide ontstaat als de verbranding niet goed is en is giftig. Signalen dat er koolmonoxide in de lucht zit, zijn: vermoeidheid, hoofdpijn en ademhalingsproblemen (die kunnen leiden tot verstikking). Het is verstandig om een koolmonoxidemelder in huis op te hangen. Deze geeft een alarmsignaal voordat de hoeveelheid koolmonoxide in de lucht gevaarlijk wordt.