Wereld Schone Lucht Dag: hoe houden we zicht op schone lucht?
Vandaag, op maandag 7 september, is het Wereld Schone Lucht Dag. Een goed moment om stil te staan bij iets wat we allemaal nodig hebben: schone lucht. Maar hoe zorgen we ervoor dat de luchtkwaliteit goed blijft? En wat doet Omgevingsdienst IJmond (ODIJmond) hieraan?
De afgelopen decennia is de luchtkwaliteit in Nederland sterk verbeterd door strengere regels, technische ontwikkelingen en samenwerking tussen overheden en bedrijven. Toch blijft aandacht om de uitstoot verder te verminderen nodig.
Binnen het Schone Lucht Akkoord (SLA) werken het Rijk, provincies en gemeenten samen aan schonere lucht. Het doel is om in 2030 minimaal 50 procent gezondheidswinst te behalen ten opzichte van 2016.
Bij ODIJmond werken we vanuit verschillende invalshoeken aan een gezonde leefomgeving. Dat doen we onder andere vanuit het Programma Gezonde Leefomgeving IJmondgemeenten, maar ook via vergunningverlening en toezicht. Voor deze Wereld Schone Lucht Dag laten we vanuit verschillende rollen zien wat er achter de schermen gebeurt. We spreken met collega's die vanuit hun eigen expertise bijdragen aan het beschermen van de luchtkwaliteit.
Een kijkje achter de schermen bij toezicht
Aandacht voor schone lucht begint al bij vergunningverlening. Bij bedrijven waar luchtemissies een rol spelen, kijkt vergunningverlener Meike bij een vergunningaanvraag naar de uitstoot die kan ontstaan. Daarbij wordt getoetst aan de geldende Nederlandse en Europese wettelijke normen en wordt bepaald aan welke regels een bedrijf moet voldoen.
“Bij een milieuvergunning kijken we onder andere naar de uitstoot van een bedrijf naar de lucht en de wettelijke normen die daarbij gelden. Als er bijvoorbeeld sprake is van een productieproces waarbij emissies ontstaan, kijken we welke maatregelen nodig zijn om die uitstoot zo laag mogelijk te houden.”
Dat kan om heel verschillende bedrijven gaan, bijvoorbeeld bedrijven die minerale grondstoffen opslaan of een cacaofabriek waar bij de verwerking van cacaobonen stoffen kunnen vrijkomen. Ook zeer zorgwekkende stoffen (ZZS) krijgen hierbij extra aandacht.
Maar wat gebeurt er eigenlijk voordat een vergunning wordt verleend? Meike legt uit dat bedrijven al vroeg in het proces met ODIJmond in gesprek kunnen gaan. “Als een bedrijf bijvoorbeeld wil uitbreiden of zich ergens wil vestigen, komen ze bij ons met de vraag: wat hebben we nodig voor onze aanvraag? Als er sprake is van luchtemissies, kunnen we aangeven dat ze bijvoorbeeld een luchtkwaliteitsonderzoek moeten laten uitvoeren. Daarmee wordt gekeken hoeveel de uitstoot van het bedrijf bijdraagt aan de luchtkwaliteit en of de geldende omgevingswaarden worden overschreden.''
Van vergunning naar de praktijk
Een vergunning is niet het eindpunt. De voorschriften moeten in de praktijk ook worden nageleefd. Daar komt het werk van toezichthouder Dylan om de hoek kijken. Hij controleert of bedrijven zich houden aan de milieuregels en, waar van toepassing, aan de voorschriften uit hun vergunning. Toezicht is er bovendien niet alleen bij bedrijven met een vergunning. Ook bedrijven die onder algemene milieuregels vallen, bijvoorbeeld coatingbedrijven, kunnen worden gecontroleerd op hun milieubelastende activiteiten.
“Bij een controle kijk je heel praktisch naar wat er op het terrein gebeurt. Wordt lucht bijvoorbeeld bij de bron afgezogen? Werkt een installatie goed? Worden filters gebruikt en zijn emissiepunten op de juiste manier uitgevoerd? Ook geur is belangrijk. Als je buiten het bedrijf al duidelijk iets ruikt, kan dat aanleiding zijn om verder te onderzoeken waar dat vandaan komt.”
Blijkt tijdens een controle dat een bedrijf niet aan de regels voldoet? Dan kijken we eerst wat er nodig is om de situatie te verbeteren. Als een overtreding niet wordt opgelost, kan handhaving volgen, bijvoorbeeld met een last onder dwangsom.
Dylan komt in zijn werk allerlei situaties tegen. Juist die afwisseling maakt het werk interessant. “Je komt elke keer een andere situatie tegen. Je moet uitzoeken wat je precies tegenkomt en hoe je daarmee om moet gaan.”
Signalen uit de omgeving
Toezicht gaat niet alleen over geplande controles. Ook signalen uit de omgeving kunnen aanleiding zijn om verder te kijken. Zo kunnen geurklachten bijvoorbeeld aanleiding geven voor aanvullend geuronderzoek. Voor inwoners is niet altijd zichtbaar wat er achter de schermen gebeurt. Toch hebben vergunningverlening, toezicht en handhaving direct invloed op de leefomgeving. Zeker bij geur en luchtemissies kunnen inwoners de gevolgen van bedrijfsactiviteiten ervaren.
Een gezamenlijke aanpak
Vergunningverlening en toezicht staan daarmee niet los van elkaar. Wat vooraf wordt vastgelegd, wordt later in de praktijk gecontroleerd. Ervaringen uit controles kunnen bovendien weer worden meegenomen bij toekomstige vergunningen en vooroverleggen.
Meike ziet het goed doorlopen van het hele proces als een belangrijk onderdeel van haar werk. “Als je in het vooroverleg samen goed kijkt naar wat er nodig is en je hebt alles vanaf het begin goed op de rit, dan verloopt het proces soepel. Daar leer je ook weer van voor volgende situaties.”
Zo werken collega's vanuit verschillende rollen aan hetzelfde doel: activiteiten van bedrijven mogelijk maken en tegelijkertijd de impact op de leefomgeving zo klein mogelijk houden.
Samen werken aan een gezonde leefomgeving
Een gezonde leefomgeving maken we samen. Vanuit het Programma Gezonde Leefomgeving werken we, samen met gemeenten, bedrijven en inwoners, aan schonere lucht en een gezonde en toekomstbestendige IJmond. Vergunningverlening en toezicht zijn belangrijke onderdelen daarvan: door vooraf goede keuzes te maken én in de praktijk te controleren, zetten we samen stappen richting een gezonde leefomgeving.