PFAS

Gepubliceerd op 12 januari 2020

In 2019 is het onderwerp PFAS veelvuldig voorbij gekomen in het nieuws. Sindsdien zorgt de aanwezigheid van PFAS in Nederland voor problemen in de bouw- en grondwereld.

Wat zijn PFAS

PFAS (poly- en perfluoralkylstoffen) zijn door de mens gemaakte stoffen die van nature niet in het milieu voorkomen. Ze worden gebruikt in allerlei producten, zoals antiaanbaklagen in pannen, textiel, cosmeticaproducten en blusschuim, omdat ze water, vet en vuil afstoten. Door gebruik van deze producten, fabrieksemissies en incidenten zijn PFAS in het milieu terechtgekomen.

PFAS breken niet af, kunnen zich makkelijk verspreiden in het milieu en kunnen ophopen in dieren, planten en het menselijk lichaam. PFAS vormen daarmee een risico voor de gezondheid van mensen, dieren en planten. Inmiddels zijn de meeste toepassingen verboden.

Onderzoek bij verplaatsen bodem

Om ervoor te zorgen dat grond, dat verplaatst wordt, een andere plek niet verder vervuilt, is in juli 2019 een tijdelijk handelingskader opgesteld door het Rijk. Bij grond- of baggerwerkzaamheden moet altijd onderzoek uitvoeren worden op de aanwezigheid van PFAS. Wanneer grond voldoet aan de normen uit het tijdelijk handelingskader, is grondverzet mogelijk. In juli 2020 is het (tijdelijk) handelingskader vernieuwd.

Provinciaal beleid

Graafmachine-kraan-kleinHet tijdelijk handelingskader zorgde voor vertraging in de bouw en kreeg daarom in 2019 veel aandacht in de media. Om uit deze problematiek te komen, heeft de provincie in samenwerking met de Omgevingsdiensten onderzocht wat de achtergrondwaarde is van PFAS over de hele provincie. De achtergrondwaarden geven aan hoeveel er van een bepaalde stof in het milieu zit. Voor PFAS bestonden eerder nog geen achtergrondwaarden. Uit de uitkomsten van dit onderzoek blijkt dat overal in Noord-Holland tot 1,5 µg/kg PFAS in de grond zit. Grond tot die waarde mag binnen de provincie Noord-Holland gewoon worden verplaatst. Ook de bovengrens, wanneer de bodem moet worden gesaneerd vanwege het gehalte PFAS, is verhoogd. In november 2019 kwam ook de provincie Noord-Holland met nieuwe beleidsrelegs voor PFAS (pdf, 3.6 MB). Deze verving de beleidsregel PFOS en PFOA uit 2017. Het PFAS-beleid in de regio is nu gebaseerd op de nieuwste inzichten van het RIVM

Aanpak 2020

In 2020 heeft OD IJmond binnen het werkgebied verder onderzocht welke bodemlocaties mogelijk verontreinigd zijn met PFAS. Het PFAS beleid met betrekking tot de toepassing van grond in de regio IJmond (pdf, 1.9 MB) en het PFAS beleidvoor de regio Zaanstreek-Waterland (pdf, 2 MB) zijn inmiddels aangevuld en vastgesteld. Voor de regio Kennemerland, bij de gemeentes Heemstede en Zandvoort loopt het bestuurlijk vaststellingstraject PFAS nog (december 2020). Met dit nieuwe vastgestelde beleid en deze kennis hoeft bij grond- en graafwerkzaamheden minder onderzoek te worden gedaan naar PFAS.